Het is de vraag of je zijn kunst moet herleiden op de bedoeling die hij ermee had. Ik denk eerder dat zijn werk zelf de bedoeling was en niet de bedoeling van de maker als verklaring behoefde. Of George zich nu uitdrukte in beelden of in woorden, zijn bedoeling lag in zijn werk en niet daarbuiten. Zijn kunst is geen raadsel dat zich laat duiden door een handzame verklaring, veeleer is het een poging het raadsel in zijn onoplosbaarheid aan te duiden. Om een groot woord te gebruiken, hij probeerde het mysterie van het leven tot uitdrukking te brengen. Het gedicht roept in zijn woorden een onzegbaarheid op, het schilderij visualiseert een onzichtbaarheid. Lees maar, er staat niet wat er staat - maar wat er niet staat zit uitsluitend in het gedicht, je moet het niet elders zoeken of herleiden op de bedoeling van de dichter. In een gedicht met de titel 'Ets' noemt George dat de 'tegenadem' van het woord - geen achterliggende betekenis of bedoeling, maar een stilzwijgende bijklank die voor de goede verstaander hoorbaar wordt als het woord met uiterste concentratie op scherp is gesteld:

ets
scherp
met het verwoestend schrift
in tatoeage het gezicht der aarde
dat door de voren op de open
rode golven van het bloed met zijn koren
komt aanrollen

slechts zo
scherp gespit bewapend
dat het ieder voorspelbaar gezicht
in zijn roos treft
kun je die tegenadem oproepen

die
die niet uit het schrift spreekt
maar er zich tegen afzet, de niet-lachende
niet-vruchtbare, die
die eerst op scherp gesteld moet worden
om hoorbaar te worden

als wat tegen de betekenis van het woord in
dit beaamt, bevestigt

Woorden verdoezelen de werkelijkheid, ze ontdoen het leven van zijn scherpe kanten en scheppen de illusie van een wereld zonder dood en verdoemenis. De tegenadem van het woord, de contramine waarvan het zwanger gaat, ontkracht die verdoezeling en maakt de absurditeit van het bestaan voelbaar. Wij loochenen onze sterfelijkheid in een bezwerende woordenstroom, maar brengen haar daarin ongewild tot uitdrukking. De dichter die het woord op de pijnbank legt en op scherp stelt laat die duistere keerzijde doorklinken. George was een kwetsbaar mens met weinig eelt op de ziel, hij was zich ten volle bewust van de stilzwijgende aanwezigheid van de dood in het leven. Hij ervoer aan den lijve de 'tegenadem' waarin de zelfgenoegzame lach vergaat en de wreedheid van het leven doorbreekt. Dat levensbesef, deels zijn natuur en deels zijn existentialistische filosofie, probeerde hij in zijn gedichten en schilderijen tot uitdrukking te brengen. Hij bedreef geen vrijblijvende kunst om de kunst, hij streefde niet naar schoonheid om de schoonheid. Veeleer streefde hij hartstochtelijk naar zuiverheid, wat synoniem was met verzet tegen alle vormen van emotionele en intellectuele vervuiling. In zijn tegendraadse esthetiek is hij vaak nihilistisch en meedogenloos, maar zeker niet zonder mededogen voor het menselijk lijden.

meer >>